Amsab-ISG
Bagattenstraat 174
9000 Gent
Tel: +32 (0)9 224 00 79
E-mail: info@amsab.be
Openingsuren
Bereikbaarheid
Brood & Rozen gaat vreemd
Voor de virtuele expo Brood & Rozen gaat vreemd nodigden we bevriende erfgoedinstellingen uit om bijzondere stukken uit hun eigen collectie te delen die volgens hen resoneren met de betekenis van de legendarische slogan achter de naam van het tijdschrift: ‘We want bread and we want roses too’.
Sinds het begin van de twintigste eeuw staat die krachtige leuze wereldwijd symbool voor sociale rechtvaardigheid. Brood verwijst naar het recht op eerlijke lonen en bestaanszekerheid. Rozen staan voor alles wat het leven meer maakt dan enkel overleven: cultuur, natuur, onderwijs, schoonheid, vrijheid en gelijkwaardigheid. Samen drukken ze een verlangen uit naar een waardig en rechtvaardig bestaan. Een streven dat vandaag nog even relevant is als toen.
Brood & Rozen gaat vreemd brengt dankzij de enthousiaste medewerking van tal van erfgoedinstellingen een veelstemmige selectie van objecten, beelden, documenten en verhalen samen.
Het AMVB - het archief en museum voor het Vlaams leven te Brussel - presenteert De Kinneklopper.
Als je moet kinkloppen, dan kan je erop rekenen dat je iets voorlopig niets (meer) krijgt. Artiest Marc Cram, alias Marc Delarue, werkte zijn hele leven bij het OCMW en wist hoe teleurgesteld steuntrekkers vaak de gebouwen van de sociale dienst verlieten. Voor hen ontwierp hij de Kinneklopper. Hij plaatste het surrealistische instrument bij de uitgang van de dienst, zodat kinnekloppers direct publiekelijk hun ongenoegen konden uiten. Dit maakte het object tot een sociaal protest. Ludiek én confronterend tegelijk.
Archief Gent stuurde ons enkele herkenningstekens van vondelingen. Dergelijke herkenningstekens werden door de persoon die het kind te vondeling legde bij het kindje achtergelaten. Als de moeder haar kind later wilde terughalen, kon ze met dit voorwerp bewijzen dat het om haar kind ging.
Het Oorlogsdagboek van de VKAJ Heist-aan-Zee biedt een verrassend levendig beeld van het dagelijkse leven van een meisjesjeugdbeweging tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. Het dagboek toont aan hoe essentieel plezier en ontspanning was, ook in oorlogstijden, en werd ons doorgestuurd door Archiefpunt als onderdeel van het project Oorlogsdagboeken.
Read more: Archiefpunt - Oorlogsdagboek van de VKAJ Heist-aan-zee
AVG Carhif - het archief- en onderzoekscentrum voor vrouwengeschiedenis - zond ons Verloren brood: je huishouden, je leven? (1977), het eerste nummer van de LeF-cahiers. LeF stond voor Links en Feministisch, een collectief dat in de jaren 1970 een belangrijke bijdrage leverde aan het feministisch debat in Vlaanderen. De publicatie onderzoekt het huishouden als plaats van onzichtbare arbeid, ongelijkheid en maatschappelijke structuren. Vanuit verschillende invalshoeken en met aandacht voor persoonlijke ervaringen legt het cahier de fundamenten bloot van een bredere feministische analyse van arbeid, zorg en emancipatie.
Read more: AVG-Carhif - Verloren brood: je huishouden, je leven?
CAG – het Centrum voor Agrarische Geschiedenis – toont een spandoek van de boerenbetoging van 23 maart 1971 in Brussel. Belgische landbouwers kwamen toen massaal op straat uit bezorgdheid over hun bestaanszekerheid naar aanleiding van Europese hervormingsplannen.
CAVA – het Centrum voor Academische en Vrijzinnige Archieven – bezorgde ons een reeks sprekende beelden van verzet, die elk op hun eigen manier getuigen van engagement en maatschappelijke betrokkenheid. Van indringende foto’s van betogingen tot een aangrijpende en aanklagende cartoon van GAL.
Op 15 oktober 1961 trok een opvallende betoging door La Louvière, georganiseerd door de Socialistische Jonge Wacht (SJW). De actie bracht een diverse groep linkse en pacifistische stemmen samen die zich verzetten tegen de groeiende militarisering in het klimaat van de Koude Oorlog. Centraal stond het pleidooi voor dienstweigering en universeel pacifisme, gesymboliseerd door het ‘gebroken geweer’. Deze foto uit het archief van het CegeSoma vangt een moment waarop een nieuwe, meer strijdbare vorm van pacifisme zich begon te manifesteren.
Read more: CegeSoma - Betoging van de Socialistische Jonge Wacht tegen de militarisering in 1961
Design Museum Gent presenteert twee markante voorbeelden waarin sociaal engagement en design nauw met elkaar verweven zijn.
Het winkelinterieur van de Brusselse coöperatieve onderneming L’Art Décoratif Céline Dangotte, ontwerpen door Albert Van huffel, en de architectuur van het Brusselse Volkshuis van de hand van Victor Horta, vertrekken beide vanuit een uitgesproken maatschappelijk ideaal. In beide projecten weerspiegelen design en esthetiek de progressieve ambities van het onderliggende gedachtegoed, en wordt vormgeving doelbewust ingezet als drager van sociale en culturele vernieuwing.
Read more: Design Museum Gent - Maatschappelijk geëngageerd design
Het FelixArchief zet een selectie historische vlaggen van Antwerpse beroepsverenigingen gemaakt door het borduuratelier Oyen-Soyez in de kijker.
Ze tonen niet alleen verfijnd vakmanschap, maar weerspiegelen ook het rijke verenigingsleven van hun tijd.
Plassen doen we allemaal – mannen én vrouwen – meerdere keren per dag. In de collectie van het Huis van Alijn vind je daar heel wat sporen van terug: van nachtemmers, po’s en wc-papier tot een Fisher-Price toilettrainer. Ook buitenshuis moeten we soms naar het toilet, maar die ervaring verschilt voor mannen en vrouwen.
De plastuit is daar een mooi voorbeeld van. Het is een ingenieus gebruiksvoorwerp dat vrouwen in plasnood kan helpen. Tegelijk is het ook een ‘disobedient object’ dat staat voor het recht op gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Mannen kunnen vaak gratis gebruikmaken van openbare urinoirs, terwijl er voor vrouwen veel minder (gratis) mogelijkheden zijn.
Het Industriemuseum bewaart in haar collectie diverse voorbeelden van hoopvolle signalen van op de werkvloer. De geselecteerde objecten tonen menselijkheid, vriendschap, inclusiviteit en fierheid in het werk.
Read more: Industriemuseum - Warme verhalen van de werkvloer
Van KADOC, het documentatie- en onderzoekscentrum voor religie, cultuur en samenleving, ontvingen we de affiche 'Jonge werklooze kameraden, onderteekent onze petitie' van de Katholieke Arbeidersjeugd uit 1935.
Een duidelijke illustratie van hoe ook de christelijke arbeidersbeweging zich engageerde in de strijd tegen jeugdwerkloosheid.
Read more: KADOC - De strijd van de KAJ tegen jeugdwerkloosheid
KOERS – het Museum van de Wielersport – vertelt aan de hand van een aantal bijzondere objecten en afbeeldingen het verhaal van de Vredeskoers, ooit bekend als de ‘Tour de France van het Oostblok’.
Wat begon als een symbolisch vredesinitiatief na de Tweede Wereldoorlog, groeide uit tot een wielerwedstrijd met een bewogen geschiedenis, nauw verweven met de Europese politieke context.
Het Letterhuis toont ons de speelse muurschilderingen die kunstenaar Frederik Garrels (1919-2001) in 1961 ontwierp voor Home Kindervreugd in Sint-Idesbald. Die vakantiekolonie werd beheerd door Kindervreugd, een organisatie die in 1937 vanuit een sterke sociale bekommernis werd opgericht om Antwerpse schoolkinderen een breed aanbod aan ontspanning, spel en vorming te bieden. De vereniging wilde jongeren zo een zinvolle en verantwoorde vrijetijdsbesteding aanreiken. Door hen in contact te brengen met natuur en cultuur, gemeenschapszin te stimuleren en toegankelijke vrijetijdsactiviteiten aan te bieden — van sport en muziek tot dans en toneel — droeg de vzw bij aan gelijke kansen. Vanaf 1947 groeide ook de vakantiewerking uit tot een kernactiviteit, waardoor duizenden kinderen en jongeren onvergetelijke vakanties beleefden.
Read more: Letterenhuis - De muurschilderingen van Home Kindervreugd
Liberas presenteert een verkiezingsaffiche van de VLD voor de parlementsverkiezingen van 18 mei 2003, waarop twee mannen centraal staan naast de slogan ‘In dit land kan je weer jezelf zijn’. Eerder dat jaar had de paars-groene regering-Verhofstadt I immers het homohuwelijk verankerd in de Belgische wetgeving, als tweede land ter wereld.
Met de openstelling van het huwelijk voor koppels van hetzelfde geslacht koos de regering bewust voor een beleid dat gelijkheid en respect voor de LGBTI+-gemeenschap juridisch vastlegde. De affiche weerspiegelt zo een breder project van maatschappelijke inclusie.
Voor het project ‘Stiel – Wij zijn de makers’ ging Linx+ in 2023 op pad en ontmoette vrijetijdsmakers die met hun handen en hun hoofd vormgeven aan hun wereld. Geen grote namen. Gewone mensen met een sterke drijfveer om te creëren. Linx+ wilde weten wat dat maken met hen doet. Maakt het hen trotser, sterker, gelukkiger? Hun verhalen tonen dat maken meer is dan een tijdverdrijf. Het is een manier om plaats te nemen in de samenleving.
Voor Brood & Rozen gaat vreemd selecteerde Linx+ werk van studente Bien, die met yarnbombing aan verbindend activisme doet.
Read more: Linx+ - Bien, yarnbombing en het recht om ruimte in te nemen
COMPASSION. De vele gezichten van medeleven was in 2025 te zien in het Antwerpse MAS. De tentoonstelling bracht kunst en objecten uit verschillende tijden en culturen samen rond dit universele thema.
Compassie is het vermogen om niet alleen het tekort van de ander te zien, maar ook de mens daarachter: zorgen dat niemand honger lijdt maar ook dat niemand herleid wordt tot zijn nood. Want echte solidariteit voedt niet alleen het lichaam maar geeft ook ruimte aan waardigheid.
Read more: MAS - COMPASSION - De vele gezichten van medeleven.
Een historische foto uit de collectie van het MoMuse - het gemeentelijk museum van Sint-Jans-Molenbeek - toont hoe burgers uit de gemeente zich in woelige tijden verzetten tegen extreemrechts. Het beeld roept parallellen op met hedendaagse maatschappelijke spanningen.
Voor het Fotomuseum Charleroi was het bij de selectie van de foto’s een bewuste en betekenisvolle keuze om het werk van Roger Anthoine te presenteren. Zijn beelden van de aankomst van Italiaanse arbeiders in Charleroi sluiten naadloos aan bij de thema’s die ook in Brood & Rozen centraal staan: menselijke waardigheid, solidariteit en arbeid.
Read more: Musée de la Photographie Charleroi - De aankomst van Italiaanse arbeiders
Het Red Star Line Museum brengt het verhaal van Ahmed Oubari, die van Marokko naar België immigreerde en in 2022 geïnterviewd werd voor de expo Vluchtverhalen.
In dit interview blikt hij terug op het cruciale moment waarop hij zijn eerste Belgische werkvergunning kreeg. Wat ogenschijnlijk een administratieve formaliteit is, markeert voor hem de start van zijn werkelijke leven in België. Een symbool voor erkenning, waardigheid en nieuwe kansen.
Read more: Red Star Line Museum – Het verhaal van Ahmed Oubari
Dat het Stadsarchief Ieper voor deze foto’s koos, behoeft weinig uitleg. De eis voor een achturige werkdag was een hulpkreet voor meer menselijkheid, meer vrije tijd en meer van het leven. De kernboodschap van de Dag van de Arbeid, met andere woorden.
De foto’s tonen de viering van 1 mei in 1945 in het centrum van Ieper, een moment waarop die boodschap bijzonder prangend was.
Het Stadsarchief Mechelen bezorgde ons twee bijzondere stukken die een levendig beeld schetsen van het anarchisme in de Dijlestad aan het einde van de 19e eeuw.
Een strijdvaardig pamflet en een foto uit de Mechelse meubelnijverheid tonen samen hoe politieke overtuiging en arbeidsrealiteit nauw met elkaar verweven waren.
Gent staat al sinds jaar en dag bekend als een tegendraadse, rebelse stad. Sociaal protest en maatschappelijk engagement zitten als het ware in het stedelijke DNA.
Het STAM bezorgde ons enkele stukken die getuigen van de vastberadenheid van de Gentenaars om hun stad toegankelijk te maken en te houden voor iedereen.
Oude nachtverslagen, patiëntendossiers en dagboeken uit de zorg doen meer dan het verleden documenteren. Ze raken, verrassen en zetten aan tot gesprek. Dit zorgerfgoed prikkelt de verbeelding en herinnert er ons aan dat zorgen voor elkaar in ons mens-zijn zit.
TOON, de landelijke dienstverlener rond zorgerfgoed, moedigt daarom erfgoedorganisaties aan om hun maatschappelijke rol op te nemen. In een tijd waarin de zorg onder druk staat, kunnen cultuur en erfgoed mee ruimte maken om het vandaag te hebben over kwetsbaarheid, veerkracht en mentaal welzijn. TOON bracht vanuit de eigen werking beelden samen, gevonden of gemaakt in samenwerking met anderen, die inhoudelijk en gevoelsmatig aansluiten bij het thema Brood & Rozen.
De strijd van de vakbonden ging verder dan het eisen van betere lonen en arbeidsvoorwaarden. Ze streefden ook naar degelijke en betaalbare huisvesting voor arbeiders. De Eenheidswijk in Wilrijk, een initiatief van het huurderscoöperatief Eenheid, opgericht door de Algemene Centrale Antwerpen, kadert binnen die ambitie. Het project had in de eerste plaats tot doel om functionele en kwaliteitsvolle woningen te realiseren voor arbeidersgezinnen.
Tegelijk had de vakbeweging oog voor esthetiek in de manier waarop ze zich naar buiten toe presenteerde. Zo deed de Algemeene Federatie van Vakbonden in 1930 voor haar stand op de Wereldtentoonstelling een beroep op de gerenommeerde architect Edouard Van Steenbergen.
Volg ons
