Brood & Rozen gaat vreemd

Voor de virtuele expo Brood & Rozen gaat vreemd nodigden we bevriende erfgoedinstellingen uit om bijzondere stukken uit hun eigen collectie te delen die volgens hen resoneren met de betekenis van de legendarische slogan achter de naam van het tijdschrift: ‘We want bread and we want roses too’.

Sinds het begin van de twintigste eeuw staat die krachtige leuze wereldwijd symbool voor sociale rechtvaardigheid. Brood verwijst naar het recht op eerlijke lonen en bestaanszekerheid. Rozen staan voor alles wat het leven meer maakt dan enkel overleven: cultuur, natuur, onderwijs, schoonheid, vrijheid en gelijkwaardigheid. Samen drukken ze een verlangen uit naar een waardig en rechtvaardig bestaan. Een streven dat vandaag nog even relevant is als toen.

Brood & Rozen gaat vreemd brengt dankzij de enthousiaste medewerking van tal van erfgoedinstellingen een veelstemmige selectie van objecten, beelden, documenten en verhalen samen.

Voor het Fotomuseum Charleroi was het bij de selectie van de foto’s een bewuste en betekenisvolle keuze om het werk van Roger Anthoine te presenteren. Zijn beelden van de aankomst van Italiaanse arbeiders in Charleroi sluiten naadloos aan bij de thema’s die ook in Brood & Rozen centraal staan: menselijke waardigheid, solidariteit en arbeid.

Foto van de aankomst van Italiaanse arbeiders door Roger Anthoine

© Roger Anthoine. (Collection Musée de la Photographie)

De Italiaanse gemeenschap maakt sinds het Italo-Belgisch steenkoolakkoord van 23 juni 1946 een wezenlijk deel uit van Wallonië. Dit akkoord, gesloten om het nijpende tekort aan arbeidskrachten in de Belgische mijnen na de Tweede Wereldoorlog op te vangen, vormde het vertrekpunt van de Italiaanse immigratie naar België. Tientallen duizenden Italiaanse mannen verlieten hun land in de hoop op een betere toekomst en kwamen in de steenkoolmijnen werken.

Zij arriveerden met velen tegelijk en werden zowel getuigen van de bloei als van de teloorgang van een zware industrie. Ze waren slachtoffer van bijzonder slopende arbeid en van ontworteling, maar brachten tegelijk ook een rijke cultuur mee. Tussen 1954 en 1957 maakte Roger Anthoine talrijke foto’s van deze Italiaanse arbeiders en hun gezinnen. In zijn beelden zien we de aankomsten in het station van Charleroi, de emotionele herenigingen op de perrons, het wachten en de administratieve procedures in het consulaat, en uiteindelijk de eerste dagen van het werk in de mijnen.

Deze fragmenten uit het dagelijks leven weerspiegelen de realiteit van duizenden Italiaanse arbeiders die door economische omstandigheden gedwongen werden hun land te verlaten. Later werden zij herenigd met hun gezinnen, integreerden zij zich geleidelijk in België en bleven zij tegelijk trouw aan hun oorsprong. De foto’s tonen ook de hardheid van het ondergrondse werk en leggen het mondiale kapitalistische systeem bloot, dat weinig oog heeft voor het individu. Tegelijk vertellen ze een verhaal van menselijke veerkracht en van het voortdurende vermogen om vooruit te gaan en zich aan te passen.

Roger Anthoine werd geboren in Mont-sur-Marchienne op 6 maart 1925. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werd hij lid van de Amerikaanse strijdkrachten. Nadien werkte hij als elektromechanisch tekenaar, maar al snel begon hij ook te fotograferen en realiseerde hij talrijke reportages als zelfstandig fotograaf. Hij werd correspondent voor Associated Press, voor National Geographic Magazine en voor verschillende kranten. Hij fotografeerde vooral in de regio Charleroi, waar hij zich toelegde op de staalindustrie, de steenkoolmijnen en hun maatschappelijke impact. Later vestigde hij zich in Genève, waar hij gedurende dertig jaar verantwoordelijk was voor de public relations van het CERN (Europese Raad voor Kernonderzoek). Roger Anthoine overleed op 26 oktober 2015.

---

Het Musée de la Photographie in Charleroi is één van de grootste belangrijkste musea voor fotografie in Europa.

Naar de website van Musée de la Photographie