De eerste Turkse beëdigde tolk in Gent
Typmachine (Brother) en foto van Bayram Kahya, de eerste beëdigde tolk in Gent. (Collectie STAM, inv. A2025.52.01 en A2025.52.02)
Toen de eerste generatie Turkse migranten in de jaren 1960 Gent aankwam, stonden Nederlandse taallessen niet op de agenda. De arbeidsmigranten hadden er ook de tijd niet voor. Hun kinderen gingen naar school en pikten de taal wel heel snel op. Zij tolkten tussen hun ouders en de dokter, de school, de stadsdiensten en de winkels.
Voor officiële aangelegenheden hadden arbeidsmigranten wel een beëdigde tolk nodig. Bayram Kahya was een van de eerste beëdigde tolken in Gent. Dit is de typemachine die hij gebruikte om officiële documenten te vertalen.
Het verhaal van Bayram toont aan dat arbeidsmigratie in die periode veel meer beslaat dan enkel het werk in de fabrieken.
Het eerste succesvolle Belgische referendum houdt de bouw van de Gentse Belfortparking tegen
T-shirt 'Belfortparking nee! Volksraadpleging ja!' uit 1997, ontwerp getekend door Rufijn De Decker en Kamagurka. (Collectie STAM, inv. A2025.07)
Op 14 december 1997 schreven de Gentenaars geschiedenis met het allereerste geslaagde referendum in België. Met een opkomst van iets meer dan 40 procent – voldoende om het referendum geldig te maken – sprak maar liefst 95 procent van de kiezers zich uit tegen de aanleg van de Belfortparking. Die ondergrondse parking was gepland onder het Emile Braunplein, op de plek waar vandaag Stadshal staat, en vormde het sluitstuk van het toenmalige mobiliteitsplan.
Het referendum kwam er nadat tegenstanders de krachten bundelden en erin slaagden 17.000 handtekeningen te verzamelen. Hoewel de volksraadpleging niet bindend was, respecteerde het stadsbestuur de duidelijke stem van de Gentenaars en liet het de plannen varen.
Volksprotest houdt de Groene Vallei groen
Affiche 'Groene Vallei Groen'. (Collectie STAM, Groene Vallei Groen, 2000, inv. A2023.107.001)
De firma Amelinkcx startte in het begin van de jaren 1970 met de bouw van een reeks hoge appartementsgebouwen op het terrein van de voormalige textielfabriek La Lys. Door de crisis vielen de werken stil. Op dat moment was enkel het deel dichtst bij de binnenring gerealiseerd. De rest van het terrein verwilderde en zo ontstond er een groenzone. Vanuit de bevolking waren er verschillende acties om die te behouden.
In de jaren 1990 werd in een stedenbouwkundig attest vastgelegd dat maar een derde van dit terrein bebouwd mocht worden en het resterende deel groen moest blijven. Wanneer een projectontwikkelaar in 2000 een aanvraag indient voor een appartementsgebouw met zoveel mogelijk appartementen op een zo klein mogelijke oppervlakte, volgt er opnieuw protest.
Uiteindelijk kreeg de projectontwikkelaar de toelating om een lager appartementsblok met uitzicht op het water te bouwen. Ter compensatie hiervoor kocht de Stad de rest van het terrein voor de aanleg van een volwaardig park.
Het eerste officiële homohuwelijk van België
Fotoreportage van het eerste officiële homohuwelijk in België door fotograaf Paul Borghs op het Gentse stadhuis op 16 juni 2003. (Collectie STAM, inv. A2023.035)
Op maandag 16 juni 2003, om halfnegen ’s ochtends, gaven François Geldof en René De Proft elkaar het jawoord in het Stadhuis van Gent. Hun huwelijk geldt als het eerste officiële homohuwelijk in België.
De wet van 13 februari 2003 tot openstelling van het huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht trad op 1 juni in werking. Rekening houdend met de wettelijke wachttijd en de periode van aangifte voor huwelijken, betekende dit dat er op 16 juni 2003 voor het eerst getrouwd kon worden. Heel wat paren wachtten deze formele openstelling echter niet af en dienden al eerder huwelijksaanvragen in.
Op 6 juni kaapten Marion Huibrechts en Christel Verswyvelen in Kapellen zo de primeur van het eerste homohuwelijk in België weg. Het eerste ‘officiële’ homohuwelijk, dus waarbij de wettelijke wachttijd werd gerespecteerd, vond tien dagen later plaats in Gent.
Voor de Holibifederatie (nu Cavaria) betekende het huwelijk van Franois en René een belangrijke doorbraak in haar jarenlange strijd voor de gelijkberechtiging van personen met een andere seksuele oriëntatie en de ‘normalisering’ van homoseksualiteit in de samenleving.
Het huwelijk werd afgesloten door Chantal Claeys, Schepen van Bevolking en Ambtenaar van de Burgerlijke Stand. Gents burgemeester Frank Beke was eveneens aanwezig om het historische karakter van de gebeurtenis te benadrukken.
Protest voor het behoud van de Gentse Bernadettewijk
Spandoek ‘Bernadette Blijft! Blok per blok’. (Collectie STAM, Bernadette Blijft, 2020, inv. A2023.058.006)
Actiegroep ‘Bernadette Blijft’ streed eind 2020 tot eind 2021 tegen de sloop van de sociale woonwijk Sint-Bernadette, in de Gentse deelgemeente Sint-Amandsberg. De tuinwijk dateerde uit 1923 en was bekend om haar schilderachtige gele huizen.
Maar Bernadette was ook berucht als ‘schimmelwijk’. De 190 woningen waren uitgeleefd en moesten plaats maken voor een nieuwe sociale wijk, met 250 energiezuinige woningen, aangepast aan het hedendaagse wooncomfort.
Burgerinitiatief Te Duur voor betaalbaar wonen in Gent
Doos ‘Te Duur’ met petities voor volksraadpleging over betaalbaar wonen. (Collectie STAM, Te Duur, 2023, inv. A2023.037.002)
Het burgerinitiatief Te Duur ging van start op 19 februari 2022 als aanklacht tegen de hoge woningprijzen, het tekort aan sociale woningen en de verkoop van publiek patrimonium in Gent.
De actiegroep kon een referendum rond betaalbaar wonen afdwingen bij het stadsbestuur nadat ze meer dan 10 procent van de inwoners van Gent overtuigden om een petitie in te dienen. De volksraadpleging vond plaats op 8 oktober 2023. Een ruime meerderheid stemde tweemaal ‘ja’: voor het behoud van publiek vastgoed en voor de oprichting van een bank van publieke gronden om sociale woningen te realiseren.
Protest tegen het doven van de straatverlichting in de Gent
Affiche ‘Stad Gent, laat de lichten aan!’. (Collectie STAM, Stad Gent, laat de lichten aan, 2023, inv. A2023.075.007)
Door de stijgende energieprijzen beslisten heel wat steden en gemeenten in de winter van 2022-2023 om hun straatverlichting ’s nachts een aantal uren te doven. In Gent gebeurde dit van zondag- tot en met woensdagnacht tussen middernacht en vijf uur ’s ochtends. Dit zorgde voor een onveiligheidsgevoel én protest van horeca-uitbaters, inwoners en bezoekers.
De actie werd opgestart door inwoners van de Brugse Poort. Hun online enquête werd door duizenden Gentenaren ingevuld. Door dit protest en de normalisering van de energieprijzen besliste het stadsbestuur om de verlichting opnieuw te laten branden. Hieraan was een extra investering gekoppeld in zuinigere LED-lampen.
Bekijk de beelden van dichterbij
---
Het STAM is het Gentse stadsmuseum. Je ontdekt er de vele lagen van Gent, een hedendaagse stad met een eeuwenoude geschiedenis.
