30 jaar Brood & Rozen

• Edito: Paule Verbruggen

In het nieuwe nummer van Brood & Rozen verdiepen Bram Constandt, Filip Walenta en Helena Van Hiel zich in de pioniersjaren van de wielersport, met een overzicht van de eerste wielerwedstrijden aan de Belgische kust tussen 1869 en 1892. Ze tonen hoe kermiskoersen en het opkomende kusttoerisme een belangrijke rol speelden in de snelle opgang en professionalisering van de wielersport. En hoe sportgeschiedenis ook sociale geschiedenis is.

Kaat Reynders, Tim Debroyer en Joris Vandendriessche stellen daarnaast de bronnendatabank Zelfhulp in twintigste-eeuws België voor. Die brengt bronnen over zelfhulpgroepen van mensen met een beperking samen en wil zo verder historisch onderzoek stimuleren. Luc Peiren blikt dan weer terug op de staking van 1936, die onder meer leidde tot de invoering van de eerste week betaald verlof en later mee de groei van het sociaal toerisme mogelijk maakte. Marc Constandt neemt tot slot een verrassend stukje kusterfgoed onder de loep: het strandemmertje.

In de boekenrubriek besteden we aandacht aan twee publicaties over de Spaanse Burgeroorlog en Spanje onder en na Franco. Herman Balthazar bespreekt daarnaast de nieuwe biografie van Hendrik De Man door Mieke Van Haegendoren.

INHOUDSTAFEL

BIJDRAGE

Bram Constandt, Filip Walenta en Helena Van Hiel, Koerskoorts aan de Belgische kust. Een historische verkenning van de eerste wielerwedstrijden aan zee (1869-1892)

OPGEMERKT

Kaat Reynders, Tim Debroyer en Joris Vandendriessche, Op zoek naar de geschiedenis van Belgische zelfhulpgroepen voor personen met een beperking

Luc Peiren, 1936. Hoe een verrassende staking onverhoopte successen opleverde

Marc Constandt, Twee emmertjes water halen. De vele gezichten van de strandemmer

BOEKEN

Rik Vuurmans recenseert Vincent Scheltiens Ortigosa & Sven Tuytens, In Spaanse loopgraven. België en de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939)

Willie Verhoijsen recenseert Vincent Scheltiens Ortigosa, Onvoltooid verleden. Spanje onder en na Franco

Herman Balthazar recenseert Mieke Van Haegendoren, Hendrik De Man. Visionair of verrader?

• Edito: Paule Verbruggen

In dit nummer brengt Claudia Pelgrims een sterk onderbouwde analyse van de solidariteit van de Belgische socialisten met de Praagse Lente. Ze loodst ons door de periode van democratisering, de invasie van augustus 1968 en de daaropvolgende ‘normalisering’, en brengt daarbij zowel het discours als de concrete solidariteitsacties van de Belgische socialisten in kaart. Het resultaat is een verhelderende en genuanceerde benadering van ‘transnationale solidariteit’ als een spanningsveld waarin geopolitieke, strategische en ideologische overtuigingen voortdurend met elkaar botsen. Meer dan ooit actueel.

De rest van het nummer staat in het teken van de 30e verjaardag van het tijdschrift. Nina Moens duikt in de geschiedenis van de slogan 'We want bread and we want roses too', die de naam van het tijdschrift inspireerde. Daarnaast verkennen we wat deze historische leuze vandaag en morgen kan betekenen aan de hand van de drie winnaars van onze schrijfwedstrijd. Elk van hen biedt een persoonlijke en originele visie op rechtvaardigheid, hoop en een menswaardig bestaan in de 21e eeuw.

Als kers op de taart kozen we voor een nieuwe look voor Brood & Rozen en stellen we graag onze nieuwe vormgever voor: het bureau Pjotr.

EDITO

Paule Verbruggen

BIJDRAGE

Claudia Pelgrims, Veel woorden, weinig daden? Een reflectie op transnationale solidariteit in het licht van de Belgische socialisten en de Praagse Lente 

OPGEMERKT: 30 JAAR BROOD & ROZEN

Nina Moens, Brood & Rozen, meer dan een titel

Schrijfwedstrijd Brood & Rozen: rechtvaardigheid, waardigheid en hoop in de 21e eeuw:

- Stien Keunen, De grammatica van de weigering

- Bart Vereecke, ZON

- Jana De Brabander, Globale Leefovereenkomst

CURIOSUM

Broodzakken, activisme tot in de huiskamer

IN DE KIJKER: ZOMEREXPO'S

- Virtuele expo Brood & Rozen gaat vreemd

- Expo Gent Gepasseerd

- Expo Amnesty International: 65 jaar strijd voor mensenrechten

BOEKEN

Jos van Doren recenseert Pieter Boulogne en Annemarie Gielen, Vrede aan de wereld! (En toen werd het oorlog) Historische en culturele perspectieven op de Russisch-Oekraïense oorlog.

• Edito: Paule Verbruggen

EDITO

Paule Verbruggen

BIJDRAGE

Thirza Vandenabeele, Een kismet of brug vormen tussen gemeenschappen. De rol van bemiddelaars voor de eerste generatie Turkse vrouwen in Gent. 

OPGEMERKT

Agnes Goyvaerts, Zijn de balletjes wel van ons?

COLLECTIE

Jeroen Fernandez-Alonso, Het archief van Louis Major herwerkt

CURIOSUM

Donald Weber, Het 'doodskistje' van Amsab-ISG

BOEKEN

Sven Tuytens, GILES TREMLETT, Franco, El Dictador que moldéo un país

IN DE KIJKER

Schrijfwedstrijd: Brood & Rozen - een nieuwe invulling voor onze tijd

• Edito: Paule Verbruggen

In Brood & Rozen 2026/1 staat de figuur van Louis Varlez (1868-1930) centraal. Varlez was een Gents advocaat, hoogleraar in de rechten en socioloog. Zijn naam blijft vooral verbonden met het eerste Belgische – door lokale overheden gedragen – systeem van werkloosheidsverzekering, dat internationaal navolging kreeg als ‘le système gantois’. Na de Eerste Wereldoorlog bouwde hij een internationale carrière uit bij de pas opgerichte Volkenbond en de Internationale Arbeidsorganisatie in Genève. Ondanks die indrukwekkende carrière werd hij buiten de kring van sociale historici nog zelden genoemd. Met een uitgebreide biografie haalde historica Jasmien Van Daele hem uit de vergetelheid. Maar dat nog veel aspecten van zijn werk en leven verder kunnen worden uitgediept, blijkt uit de drie bijdragen in dit nummer. Die zijn voornamelijk gebaseerd op de archieven Varlez in Amsab-ISG en Liberas.

Daarnaast besteden we aandacht aan de glasplatencollectie van Amsab-ISG. Maar liefst 10.488 glasplaten werden recent door meemoo, het Vlaams Instituut voor het Archief, gedigitaliseerd. Deze fragiele erfgoedobjecten zijn zo omgezet in haarscherpe beelden van het dagelijks leven tussen het einde van de negentiende en het midden van de twintigste eeuw. Een selectie is momenteel te zien in de tentoonstelling (On)belicht in Amsab-ISG. In haar bijdrage schetst Nina Moens de mogelijkheden, maar ook de uitdagingen van fotografie als historische bron.
 

Lees meer

• Edito: Paule Verbruggen

In Brood & Rozen 2025/3 presenteert historicus Vital Stichelbaut zijn masterscriptie, een educatief pilootproject rond het gebruik van archiefstukken in lessen over homoseksualiteit in het secundair onderwijs. Joris van Parys en Julia Glunk belichten de ontluikende vriendschap tussen Frans Masereel en Stefan Zweig in het Zwitserland van 1917-1918. Marc Constandt schrijft over de opkomst van de strandportretfotografie aan de Belgische kust in de belle époque. Tot slot tonen we een selectie beelden van solidariteitsacties met Palestina, die bewaard worden in de collectie van Amsab-ISG.

Lees meer

• Edito: Paule Verbruggen

Met in deze editie onder andere een blik op de gespannen relatie tussen de Belgische socialistische voorman Emile Vandervelde en de Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini, en een diepe duik in Studio Stone - een unieke fotocollectie van twee pioniers van de moderne fotografie uit het interbellum, die grotendeels bewaard wordt in Amsab-ISG.

Lees meer

• Edito: Paule Verbruggen

In deze editie: de syndicale wereld van het overheidspersoneel, het verslagboek van de Borze der Compagnons Boek-drukkers der stad Gend, afscheid van fotografe Lieve Colruyt, het archief van vzw Burgerdienst voor de Jeugd, Akte van de Hoop en onze expo Studio Stone. 

Lees meer

• Edito: Paule Verbruggen

• Edito: Paule Verbruggen

• Edito: Paule Verbruggen