In 2013 publiceerde Peter Ludvigsen, de toenmalige directeur van het Arbejdermuseet ("arbeidersmuseum") in Kopenhagen een artikel in het International Journal of Heritage Studies. Daarin lanceerde hij een oproep om van volkshuizen UNESCO-werelderfgoed te maken. De bedoeling was om een zogenaamde seriële aanvraag in te dienen bij de UNESCO, waarbij niet een enkel gebouw, maar een reeks van gelijkaardige gebouwen zou erkend worden. Het volkshuis is immers een internationaal fenomeen, dat in de gehele industriële wereld opdook vanaf de late 19e eeuw, en eigenlijk ook daarbuiten. In feite vinden we volkshuizen - of Workers' Assembly Halls, zoals Ludvigsen het nogal ongelukkig uitdrukte - overal waar de socialistische arbeidersbeweging actief was. België bleef daarbij niet achter, integendeel, internationaal wordt ons land gezien als een voorloper (zie ook het artikel hierover in Brood & Rozen) met meer dan 300 historische volkshuizen, en onder meer het Brusselse Maison du Peuple en het Gentse Feestpaleis van Vooruit werden wijd en zijd beschouwd als modelgebouwen.
In het Deense initiatief van 2013 werd alvast een selectie van negen volkshuizen in acht landen naar voren geschoven, en Vooruit was daar toen al prominent bij. In de jaren erna werd naarstig verder gewerkt. Op initiatief van Soeren Bak-Jensen, de opvolger van Ludvigsen, verstuurde het Deense museum honderden enquêteformulieren en verzamelde op die manier gegevens over tachtig nog actieve volkshuizen (of hun opvolgers) over de hele wereld.
Maar de procedure voor een UNESCO-aanvraag is veeleisend, en vele gebouwen vielen af. Vanaf 2020 nam Amsab-ISG deel aan een selecte werkgroep onder Deense leiding die de zaken stevig in handen nam en een eindsprint inzette naar de uiteindelijke nominatie. In de landen waar de volkshuizen gevestigd waren, moesten de regeringen overtuigd worden om het gebouw op hun nationale UNESCO-kandidatenlijst op te nemen. Zo werd het Feestpaleis Vooruit begin 2025 op de Belgische Tentative List of UNESCO opgenomen, met steun van de Vlaamse regering en op instigatie van een werkgroep onder leiding van VIERNULVIER, met onder meer Amsab-ISG, Stad Gent en de erfgoeddiensten van de Vlaamse Gemeenschap..
Het werd een heftige afvalrace, en slechts vier gebouwen in drie landen haalden de eindselectie: het Deense Arbejdermuseet uiteraard, twee Australische gebouwen, en onze eigenste Vooruit. Het vuistdikke dossier werd nu overgemaakt aan de instanties van de UNESCO. In de loop van 2026 zal eerst een commissaris van ICOMOS - de internationale museumkoepel - alle kandidaat-gebouwen bezoeken. Wij verwachten het bezoek in Gent in augustus. En daarna... tja, fingers crossed!
