Onderzoek is van bij de aanvang een kernactiviteit geweest van Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis. Als cultureel-erfgoedinstelling voeren wij dit onderzoek uit in synergie met ons collectiebeheer en onze publieksdiensten. Het wetenschappelijk onderzoek steunt en geeft mee richting aan het acquisitiebeleid en de collectieontsluiting, en het draagt bij tot en inspireert activiteiten op het vlak van publieksgeschiedenis, vulgarisering van het onderzoek en maatschappelijke dienstverlening. Dit levert een duidelijke meerwaarde op voor het globale profiel van het instituut en laat Amsab-ISG toe om zich positief te onderscheiden van louter academische onderzoeksentiteiten.

 Als Instituut voor Sociale Geschiedenis is onze invalshoek in de eerste plaats historisch, al verwelkomen wij elke gelegenheid om interdisciplinair samen te werken met onderzoekers uit andere disciplines, zoals sociologie, politieke wetenschap, communicatiewetenschap, enzovoort.

  • Een sociaalhistorische invalshoek betekent dat wij ervan uitgaan dat alles samenhangt in de samenleving en vanuit een brede context moet bestudeerd worden. Macroperspectief en longue durée zijn daarbij evenzeer van belang als versnellingsfasen en actiemomenten.
  • Vanuit een conflictperspectief geloven wij dat niet iedereen in de samenleving gelijke kansen heeft, dat er groepen en individuen zijn die hun belangen verdedigen tegen andere groepen en individuen, en dat conflict- en consensusanalyse een integraal onderdeel moet zijn van ons onderzoek. Wij hebben bijzondere aandacht voor thema's als protest, sociale strijd, maatschappelijke conflicten, counterculture en andere vormen van contentious politics.
  • Vanuit een perspectief van dagelijkse geschiedenis menen wij dat ongeacht hoe belangrijk structuren en organisaties ook mogen zijn het menselijke aspect uiteindelijk moet bovendrijven: sociale geschiedenis gaat over mensen, niet over concepten of dingen. Daarom geven wij aandacht aan history from below, people's history, Alltagsgeschichte, histoire des mentalités, en new social history.
  • Binnen de context van sociale geschiedenis hebben we een lange en vruchtbare traditie van onderzoek naar labour history, de geschiedenis van de arbeidersbeweging. Wij zullen blijven bijzondere aandacht geven aan dit thema. We hebben daarbij niet enkel oog voor vakbondsleiders en arbeiderspartijen, maar ook voor de bredere culturele en economische context van arbeid en de wijze waarop mensen hierbinnen proberen inkomens te creëren, en voor vernieuwende internationale benaderingen in dit gebied zoals global labour history.

Om onze meerwaarde te realiseren als erfgoedinstelling hebben wij een voorkeur voor onderzoeksthema's die aansluiten bij de thematische pijlers waarop ons collectiebeleid steunt, met name:

  • arbeidersbeweging
  • nieuwe sociale bewegingen
  • ecologische bewegingen
  • migratiegeschiedenis

Wij deden en doen onderzoek naar bijvoorbeeld de rol van internationale vakbonden en het buitenlands beleid van nationale vakbonden; het dagelijkse leven van arbeiders in de transportsector op en naast de werkvloer (arbeid); de geschiedenis van Amnesty International Belgium; de andersglobalistische beweging op internationaal vlak (nieuwe sociale bewegingen); de geschiedenissen van Agalev, de Bond Beter Leefmilieu, VELT en diverse pioniers uit de vroege milieubeweging (ecologie); grensarbeid tussen België en Noord-Frankrijk; generaties van Turkse gezinnen in Gent sinds de jaren 1970 (migratie); enzovoort.

Dat betekent nochtans niet dat het wetenschappelijk onderzoek van het instituut per se moet gelinkt zijn aan de collectie. Een thematische link met het werkveld van Amsab-ISG lijkt een meer dynamische en flexibele opstelling: ook als van een onderzoeksthema geen materiaal in de collectie aanwezig is, kan het onderzoek relevant zijn en in het beste geval zelfs hiaten in de collectie verhelpen. Zo heeft het instituut traditioneel sterk oog voor culturele thema's, ook als de band met de collectie eerder indirect is.

Daarnaast zetten wij sterk in op de lange traditie van het instituut met publiekswerking en publieksgeschiedenis. Het instituut beschikt over een eigen tijdschrift, Brood & Rozen, dat een brug probeert te slaan tussen wetenschappelijk onderzoek en publieksgeschiedenis, en dat uitdrukkelijk openstaat voor vernieuwende thema's en visies. Onderzoekers worden aangemoedigd om niet enkel in wetenschappelijke tijdschriften, maar ook in Brood & Rozen te publiceren, en om onderzoeksresultaten te verspreiden via virtuele kanalen en sociale media. Onderzoekers worden ook uitgenodigd om aan activiteiten deel te nemen zoals militantenvorming, publieke lezingen, volwassenenonderwijs, kadervorming en professional training.

Strategisch steunt ons onderzoeksbeleid op twee complementaire activiteitslijnen:

(a) Waar de hogervermelde invalshoeken en thema's reeds onderzocht worden, zoeken wij aansluiting bij bestaand onderzoek in de vorm van samenwerking met universiteiten en deelname aan projecten.

  • De structurele samenwerking met de Universiteit Gent is een sleutelelement in deze strategie, en langs deze weg ook met de VUB door de samenwerking tussen de Gentse en Brusselse historische onderzoeksgroepen. Amsab-ISG heeft hier een belangrijke rol te spelen in het suggereren van onderzoeksthema's aan studenten en promotoren en in het deelnemen aan de activiteiten van de onderzoeksgroepen. Omgekeerd worden academische onderzoekers uitgenodigd om mee te werken aan onderzoeksactiviteiten van het instituut, bijvoorbeeld door deel uit te maken van een projectbegeleidingscommissie.
  • Deze samenwerking uit zich verder onder meer (maar niet uitsluitend) in de deelname van Amsab-onderzoekers aan universitaire onderzoeksprojecten, in het geven van gastlessen en het begeleiden van studenten, in het doorgeven van wetenschappelijke publicaties, en in het faciliteren en begeleiden van studentenoefeningen. We onderzoeken eveneens of we een bursaal kunnen financieren of beloftevolle studenten mee op weg helpen om een FWO-aanvraag te doen.
  • We hebben ook goede contacten met onderzoekers van andere instellingen, zoals KU Leuven, UA, CEGESOMA, Mundaneum, en op internationaal vlak onder meer het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG). Wij werken graag samen met de andere landelijke archieven, het Rijksarchief, en met lokale Gentse erfgoedinstellingen (Cageweb, Gents ArchievenOverleg, STAM, MIAT, Sint-Pietersabdij…).

(b) Waar wij vaststellen dat onderzoeksterreinen die ons nauw aan het hart liggen onvoldoende aan bod komen of dat er hiaten in het bestaande onderzoek zijn, proberen wij zelf aan agenda setting te doen.

  • Dit kan door eigen evenementen te organiseren, door studenten te stimuleren om vernieuwende scriptieonderwerpen op te nemen, door projecten en financiering aan te vragen bij fondsen als FWO, Hercules, BOF, of Europese fondsen als Horizon2020 of COST. Calls for proposals die sterke nadruk leggen op het aspect scientific communication, zoals bij Marie Curie, HERA of FWO, krijgen bijzondere aandacht aangezien het instituut hier door zijn aard zelf sterk staat.
  • Het kan verder ook door actieve deelname aan internationale netwerken zoals de International Association of Labour History Associations (IALHI), het European Labour History Network (ELHN), de International Conference of Labour and Social History (ITH) en andere onderzoeksnetwerken.
  • Onze identiteit als onafhankelijke niet-academische instelling geeft ons daarbij de vrijheid om nieuwe pistes te verkennen en uit te testen, en om meer innovatief onderzoek, zowel op thematisch als op methodologisch vlak, actief te stimuleren. Immers, als niet-academische instelling zijn wij niet gebonden aan eisen op het vlak van academische output. Verder zitten wij als collectie-instelling dicht bij de bronnen, en kunnen wij innovatief onderzoek ondersteunen met uitgebreide expertise. Bijvoorbeeld kunnen wij, in samenwerking met universitaire onderzoeksgroepen, projecten van mondelinge geschiedenis ondersteunen die door middel van interviews van groepen die minder aan bod komen in de bronnen (bv. prostituées, bedelaars, dieven...) een vanuit onderzoek aangedreven collectiegenererende activiteit ontwikkelen ; wij kunnen als erfgoedinstelling aan zulke projecten infrastructuur aanbieden (lokalen, opnameapparatuur, langetermijnbewaring van onderzoeksmateriaal in een digitaal depot, een Virtual Research Infrastructure...) ; wij kunnen vernieuwende invalshoeken van data-analyse toepassen door interdisciplinair samen te werken met bv. sociologen en door onze ICT-infrastructuur te gebruiken voor nieuwe vormen van data mining, niet enkel text mining op OCR-layers, maar ook image mining (facial recognition) en audio mining (speech recognition). Op zulke manieren proberen wij bij te dragen aan werkelijk vernieuwende vormen van labour en social history.
  • Inspelen op vieringen en evenementen of uitvoeren van betaald onderzoek in opdracht door derden weigeren wij niet, maar zien we als een opportuniteit om onderzoeksresultaten te verspreiden naar een breder publiek of naar anders moeilijk bereikbare doelgroepen. Uiteraard garanderen wij daarbij de vrijheid van onderzoek door de rol van een onafhankelijke begeleidingscommissie op voorhand af te spreken, en door contracten te gebruiken met juridisch bindende clausules voor wetenschappelijke vrijheid.

Onze modus operandi is onafhankelijk en open. Wij zijn steeds bereid om deel te nemen aan samenwerkingsverbanden en onderzoeksconsortia, zoals bv. ODIS, APEX of de Euopeana Portal. Het instituut beschikt over een hoofd onderzoek, lid van het directiecomité: zij of hij draagt bij aan een betere interne gedragenheid van onderzoeksinitiatieven, en zorgt ervoor dat er ingespeeld wordt op financieringsmogelijkheden voor verder onderzoek. We beschikken over een kleine ploeg van onderzoekers, 3 tot 5 personen, plus tijdelijke medewerkers afhankelijk van verkregen projectfinanciering. Het wetenschappelijke personeel van Amsab-ISG beperkt zich niet tot een aparte onderzoekscel: wetenschappelijk gevormde medewerkers bij het collectiebeheer en de publiekswerking worden actief betrokken bij onderzoek, alweer met het oog op de hoger vermelde kruisbestuiving binnen het instituut. Tijdelijke projectteams worden altijd gecombineerd met permanent personeel, om een post project brain drain te vermijden.

Click here for the Amsab-ISH Research Policy Vision Statement [English, PDF 76 KB]